Sharqqa yurish

AI fotosurati

19 sentyabr kuni Yaponiyaning Ayti prefekturasi va Nagoya shahrida XX yozgi Osiyo o‘yinlarining rasmiy ochilish marosimi bo‘lib o‘tadi. Unda 45 ta milliy olimpiya qo‘mitasidan qariyb 11 ming nafar sportchi ishtirok etadi. Ular sportning 43 turi bo‘yicha 469 ta medallar jamlanmasi uchun bahs olib borishadi.

Qozog‘iston, Qirg‘iziston, Tojikiston, Turkmaniston va O‘zbekiston musobaqada jami 1261 nafar sportchi bilan ishtirok etadi. Mintaqadagi eng katta delegatsiya Qozog‘istonga, eng kichik delegatsiya esa Turkmanistonga tegishli.

Musobaqalar dasturi allaqachon boshlangan. Erkaklar o‘rtasida basketbol musobaqasining dastlabki uchrashuvlari 10 sentyabr kuni bo‘lib o‘tdi, shundan so‘ng futbol va boshqa jamoaviy sport turlari start oldi. Masalan, O‘zbekiston terma jamoalari ham dastlabki uchrashuvlarini o‘tkazdi: ayollar terma jamoasi Filippin bilan 1:1 hisobida durang o‘ynadi, erkaklar terma jamoasi esa xuddi shu raqibini 5:1 hisobida yirik hisobda mag‘lub etdi. Qirg‘iziston vakillari esa Tailandga 2:3 hisobida yutqazdi.

Markaziy Osiyo davlatlari uchun 2023 yil kuzida bo‘lib o‘tgan Xanchjou Osiyo o‘yinlarini mezon sifatida ko‘rish mumkin. O‘shanda besh respublika jami 180 ta medalni qo‘lga kiritgandi — 38 ta oltin, 44 ta kumush va 98 ta bronza. O‘zbekiston umumjamoa hisobida beshinchi, Qozog‘iston — 11-o‘rinni, Qirg‘iziston — 18-o‘rinni, Tojikiston — 24-o‘rinni, Turkmaniston esa 29-o‘rinni egallagan.

Qozog‘iston: medallar rejasi — 99 ta

Qozog‘iston Yaponiyaga 559 nafar sportchini olib boradi. Tayyorgarlik bosqichida terma jamoa sportning 35 turida ishtirok etishni rejalashtirgan. Turizm va sport vazirligi federatsiyalar oldiga aniq vazifa qo‘ygan — turli darajadagi 99 ta medalni qo‘lga kiritish. Xanchjouda qozog‘istonlik sportchilar 80 ta medal olgan, ular orasida 10 ta oltin medal bor edi.

Qozog‘istonning medallar uchun imkoniyatlari keng. Yozgi Osiyo o‘yinlarida ishtirok etish tarixi davomida mamlakatga eng ko‘p medalni sportcha otish — 81 ta, yengil atletika — 73 ta, baydarka va kanoeda eshkak eshish hamda slalom — 69 ta, kurash — 59 ta, boks — 46 ta va dzyudo — 41 ta medal keltirgan.

Asosiy jamoalardan biri bokschilar terma jamoasi bo‘ladi. Erkaklar terma jamoasi bahorda Osiyo chempionatida sakkizta medalni qo‘lga kiritdi. Orazbek Asilqulov, Sabirjan Aqqaliqov, Nurbek Oralbay va Aybek Oralbay chempion bo‘ldi. Yaponiyadagi tarkibdan har ikki Oralbay, Asilqulov, Mahmud va Torexan Sabirxanlar o‘rin olgan. Nurbek Oralbay Osiyo o‘yinlariga Parij Olimpiadasining kumush medali sohibi sifatida boradi.

Qo‘shni O‘zbekiston vakillari bilan raqobat saqlanib qolinmoqda. Odatda aynan shu ikki mamlakat vakillari eng ko‘p medallar uchun kurash olib boradi.

Yeldos Smetov. Qozog‘iston MOQ fotosurati

Dzyudo bo‘yicha terma jamoaga Parij Olimpiadasi chempioni Yeldos Smetov boshchilik qiladi. U, shuningdek, ochilish marosimida Qozog‘istonning bayroqdorlaridan biri bo‘ladi. Smetov Osiyo o‘yinlarida allaqachon g‘olib chiqqan — 2014 yilda Inchxon shahrida.

Merganlar va qilichbozlar ham mavsumni muvaffaqiyatli o‘tkazishdi. Islom Satpayev fevral oyida pnevmatik va kichik kalibrli quroldan o‘q otish bo‘yicha Osiyo chempioni bo‘ldi. Iyun oyida Irina Bakaldina shaxsiy shpagada qit’a chempionatini qo‘lga kiritdi, erkaklar shpagada jamoasi esa finalda Yaponiyani mag‘lub etib, oltin medalga sazovor bo‘ldi. Ushbu sportchilarning barchasi Osiyo o‘yinlarida ishtirok etish uchun ro‘yxatga kiritilgan.

Sport gimnastikasida Parij Olimpiadasining kumush medali sohibi Nariman Qurbonov ishtirok etadi.

Xanchjoudagi Osiyo o‘yinlaridan keyin Qozog‘iston terma jamoasi oldidagi asosiy masala oltin medallar soni bilan bog‘liq: o‘shanda qo‘lga kiritilgan 10 ta oltin medal Qozog‘istonning umumjamoa hisobida kuchli o‘ntalikka kirishi uchun yetarli bo‘lmagan.

O‘zbekiston: rekord darajadagi tarkib

O‘zbekiston 42 ta sport turida 396 nafar sportchini ro‘yxatdan o‘tkazdi — bu mamlakatning Osiyo o‘yinlaridagi ishtiroki tarixidagi eng katta tarkib hisoblanadi. Kutilayotgan natija ham yuqori: Xanchjouda o‘zbekistonliklar rekord darajada — 71 ta medal, jumladan 22 ta oltin, 18 ta kumush va 31 ta bronza medalini qo‘lga kiritib, umumjamoa hisobida beshinchi o‘rinni egallagandi. Albatta, bu natijani yaxshilash vazifasi qo‘yilgan bo‘lishi mumkin.

Boks yana asosiy medal olinadigan sport turlari qatoriga kiradi. 60 kg gacha bo‘lgan vazn toifasida Parij Olimpiadasi chempioni Abdumalik Xalokov ishtirok etadi. Erkin kurashda esa 2024 yilgi Olimpiya o‘yinlari g‘olibi Razambek Jamalov ham ro‘yxatdan o‘tgan. Podiumga Tokio Olimpiadasi chempioni va Parij Olimpiadasining kumush medali sohibi Akbar Jo‘rayev ko‘tariladi.

Taekvondo bo‘yicha ham katta umidlar bor. 2026 yilgi kattalar o‘rtasidagi Osiyo chempionatida O‘zbekiston terma jamoasi 11 ta medalni — ikki oltin, beshta kumush va to‘rtta bronzani qo‘lga kiritdi. Qit’a chempioni Ozoda Sobirjonova bo‘ldi va u Osiyo o‘yinlarida ishtirok etadigan tarkibdan joy oldi. Avgust oyida jamoa Lohurda bo‘lib o‘tgan President's Cup — Asia musobaqasida yana to‘qqizta medalni qo‘lga kiritdi. Jasurbek Jaysunov 80 kg gacha bo‘lgan vazn toifasida oltin medalni qo‘lga kiritdi va u ham Yaponiyaga yo‘l oldi.

Oksana Chusovitina. O‘zbekiston MOQ fotosurati

Alohida medallar tarixi — ayollar qilichbozligida. Xanchjouda Zaynab Dayibekova, Guliston Perdebayeva, Fernanda Errera va Paola Pliyego O‘zbekistonga qilichbozlik bo‘yicha Osiyo o‘yinlaridagi tarixdagi ilk oltin medalni olib bergan. Ular finalda Yaponiyani 45:42 hisobida mag‘lub etgandi. O‘sha jamoa tarkibidagi uch nafar ishtirokchi — Dayibekova, Perdebayeva va Errera — bu safar ham Osiyo o‘yinlarida ishtirok etadi. Yozda Perdebayeva Osiyo chempionatining shaxsiy bahslarida bronza medalini qo‘lga kiritdi.

O‘zbekiston an’anaviy ravishda kurash, dzyudo, eshkak eshish va gimnastika sport turlaridan ham medallar kutadi. Dzyudoda Olimpiada sovrindori Muzaffarbek Turaboyev, sport gimnastikasida esa hanuz sport maydonida faoliyat yuritayotgan Oksana Chusovitina ishtirok etadi.

O‘zbekiston uch yil avval mamlakatni Osiyoning Xitoy, Yaponiya, Janubiy Koreya va Hindistondan iborat yetakchi to‘rtligidan keyingi o‘ringa olib chiqqan natijani himoya qilishi kerak. Yaponiyadagi tarkib yanada kengaytirildi, boks, kurash, og‘ir atletika, taekvondo va qilichbozlikda bir vaqtning o‘zida kuchli medal uchun da’vogarlar guruhlari shakllantirilgan.

Qirg‘iziston: kurash asosiy kuch bo‘lib qolmoqda

Qirg‘iziston nomidan 30 ta sport turida 168 nafar sportchi ishtirok etadi. Jamoa dasturidan MMA, tekbol, golf va kibersport ham o‘rin olgan, medallarga asosiy da’vogarlar esa kurash, dzyudo va boks sport turlarida jamlangan.

Kurashchilar tarkibi so‘nggi Olimpiya sikllaridagi yulduzlar terma jamoasini eslatadi. Yunon-rum kurashida Jolaman Sharshenbekov va Aqjol Mahmudov, ayollar kurashida esa Meerim Jumanazarova va Ayperi Medet qizi ishtirok etadi. To‘rtala sportchi ham jahon chempionatlari va Olimpiada o‘yinlarida medallarga sazovor bo‘lgan.

Munarbek Seyitbek uulu. Qirg‘iziston MOQ fotosurati

Mahmudov bahorda Bishkekda bo‘lib o‘tgan uy Osiyo chempionatida g‘olib chiqib, qit’aning to‘rt karra chempioniga aylandi. Jumanazarova ham shu musobaqada Osiyo chempionatlaridagi ikkinchi oltin medalini qo‘lga kiritdi. U finalda yaponiyalik Miva Morikavani mag‘lub etdi. Medet qizi mavsum boshida Tiranada o‘tkazilgan reyting turnirida g‘olib bo‘ldi.

Dzyudoda Xanchjou Osiyo o‘yinlari g‘olibi Erlan Sherov yana ishtirok etadi. Umuman, Qirg‘iziston 13 nafar dzyudochini musobaqaga ro‘yxatdan o‘tkazgan.

Yana bir asosiy da’vogar — Munarbek Seyitbek uulu. Parij Olimpiadasining kumush medali sohibi boksning 60 kg gacha bo‘lgan vazn toifasida ishtirok etadi. Aprel oyida u Istanbulda bo‘lib o‘tgan Ahmet Cömert Bosphorus xalqaro turnirida g‘olib chiqdi. U musobaqada to‘rtta jang o‘tkazib, finalda ukrainalik Ivan Zavadskiyni hakamlarning yakdil qarori bilan mag‘lub etdi. Umuman, Qirg‘iziston erkaklar boks terma jamoasi tarkibida olti nafar sportchi bor.

Avvalgi Osiyo o‘yinlari mamlakat uchun rekordli natija bilan yakunlangandi: to‘rtta oltin, ikkita kumush va to‘qqizta bronza medal. Qirg‘iziston umumjamoa hisobida 18-o‘rinni egallagandi. Hozirgi tarkib o‘sha avlodning yetakchi sportchilarini saqlab qolgan, Seyitbek uulu esa Parij Olimpiadasidan keyin yana bir jiddiy medal da’vosini ilgari surmoqda.

Tojikiston: jahon dzyudosining ikki yetakchisi va kuchli kurash jamoasi

Tojikiston delegatsiyasi tarkibida 21 ta sport turi bo‘yicha 104 nafar sportchi bor. Eng katta tarkib yakkakurash sport turlarida shakllantirilgan. Mahalliy sport nashrlari musobaqalar boshlanishi arafasida ayniqsa dzyudo, kurash, boks va erkin kurash sport turlarini alohida ta’kidlamoqda.

Muhiddin Asadulloyev. Ijtimoiy tarmoqdagi fotosurat

Hozirda dzyudo terma jamoaning eng kuchli yo‘nalishi bo‘lib ko‘rinmoqda. Xalqaro dzyudo federatsiyasining 15 sentyabrdagi reytingiga ko‘ra, Muhiddin Asadulloyev 73 kg gacha bo‘lgan vazn toifasida jahonda birinchi o‘rinda, Nurali Emomali esa 66 kg gacha bo‘lgan vazn toifasida ikkinchi o‘rinda turibdi. Har ikki sportchi bahorda Osiyo chempioni bo‘ldi va Dushanbe shahrida o‘tkazilgan uy «Katta shlem» musobaqasida g‘olib chiqdi. Asadulloyev keyinchalik Lozannadagi Grand Slam turnirida bronza medalini qo‘lga kiritdi.

Umuman, Tojikiston musobaqaga to‘qqiz nafar dzyudochini jo‘natadi.

Kurash yana bir kuchli tarkibni shakllantiradi. Iyun oyida Dushanbe Osiyo chempionatiga mezbonlik qildi va unda tojikistonliklar 10 ta medal — to‘rtta oltin, beshta kumush va bitta bronzani qo‘lga kiritdi. Chempionlardan biri — Yosin Bobokalonov — Osiyo o‘yinlari tarkibidan joy oldi. U bilan birga Sarvar Abdushukurov, Shakarmamad Mirmamadov va Shohida Qalandarova ham ishtirok etadi.

Boksda 10 nafar sportchi ro‘yxatdan o‘tkazilgan. Ular orasida Xanchjou Osiyo o‘yinlarining bronza medali sohibi va joriy delegatsiya bayroqdori Midjgona Samadova, shuningdek, bahorda 90 kg gacha bo‘lgan vazn toifasida Osiyo chempionati finaliga qadar yetib borgan Parviz Karimov bor.

Tojikiston Xanchjouda ikki oltin medalni ham o‘z ichiga olgan jami yettita medalni qo‘lga kiritgandi. O‘shanda dzyudochi Somon Mahmadbekov va bokser Davlat Boltayev chempion bo‘lgandi. Yaponiyada yetakchilar tarkibi o‘zgardi, ayniqsa dzyudoda bu yaqqol ko‘rinadi — mamlakat jahon reytingidagi kuchli ikkilikdan bir yo‘la ikki nafar sportchiga ega.

Turkmaniston: og‘ir atletika va yakkakurash sport turlaridan umid qiladi

Turkmaniston 34 nafar sportchini — 25 nafar erkak va to‘qqiz nafar ayolni musobaqaga jo‘natadi. Ular sportning sakkiz turi: kurash, ushu, boks, suzish, og‘ir va yengil atletika, kurash (kurashning milliy turi) va karate bo‘yicha ishtirok etadi. Bu mintaqa davlatlarining beshta jamoasi orasidagi eng ixcham tarkib hisoblanadi.

Anamjan Rustamova. Milli Inform sayti fotosurati

Og‘ir atletikada asosiy nom — Anamjan Rustamova. May oyida 20 yoshli sportchi ikkinchi yil ketma-ket o‘smirlar o‘rtasidagi jahon chempionati g‘olibiga aylandi. 86 kg gacha bo‘lgan vazn toifasida u jami 257 kg natija qayd etdi — dast ko‘tarishda 110 kg va siltab ko‘tarishda 147 kg. U xitoylik Syuy Linyuedan bir kilogramm oldinda bo‘ldi. Rustamova siltab ko‘tarishda ham oltin medalga sazovor bo‘ldi.

Osiyo o‘yinlarida Turkmanistonning og‘ir atletika jamoasini to‘rt nafar sportchi — Rustamova, Og‘ulshat Amanova, Shahzodbek Matyaqubov va Bektimur Reyimov namoyish etadi. Reyimovda kattalar o‘rtasidagi Osiyo chempionati medali ham bor — 2025 yilda u dast ko‘tarish bo‘yicha uchinchi o‘rinni egallagandi.

Kurashda olti nafar sportchi, boksda esa besh nafar vakil ishtirok etadi. Boks tarkibida yana Xanchjou Osiyo o‘yinlarining bronza medali sohibi Bayramdurdi Nurmuhammedov ham bor.

2023 yilda Turkmaniston Osiyo o‘yinlarini yettita medal — bitta kumush va oltita bronza bilan yakunlagandi. Jamoa Xanchjouda oltin medallarni qo‘lga kiritmagan. Biroq, Rustamovaning tarkibdan joy olgani Turkmaniston madhiyasi Yaponiyada ham yangrashiga umid uyg‘otmoqda.

XX yozgi Osiyo o‘yinlari 4 oktyabr kuni yakunlanadi.