Rasm 2021 yili sud zalida chizilgan. Reuters sayti fotosurati
Toliblarning* sobiq qo'mondoni Hoji Najibulloh (Haji Najibullah) Nyu-Yorkning janubiy okrugida 42 yilga ozodlikdan mahrum qilindi. Afg'onistonlik garovga olish va amerikalik askarlarning o'limiga olib kelgan hujumlarni uyushtirishda aybdor deb topilgan. Bu haqda AQSh Adliya vazirligi xabar berdi.
Tergovchilarning fikriga ko'ra, 2007 yildan 2009 yilgacha Atiqulloh va Abu Tayib nomi bilan ham tanilgan Najibulloh Afg'onistonning Kobul bilan chegaradosh Vardak viloyatida «Tolibon»* harakati jangari guruhining qo'mondoni bo'lib xizmat qilgan. Uning qo'mondonligi ostida toliblar Amerika qo'shinlari, NATO kuchlari va ularning afg'on ittifoqchilariga qarshi hujumlar uyushtirgan. Ular xudkush-terrorchilar, avtomatik qurollar, qo'lbola portlovchi qurilmalar, tankka qarshi granatalar va boshqa qurollardan foydalanganlar.
Muhim voqea 2008 yil 26 iyunda sodir bo'lgan. Najibulloh qo'mondonligidagi jangarilar AQSh harbiy karvoniga pistirmadan hujum uyushtirishgan. Hujum natijasida uch amerikalik va ularning afg'on tarjimoni halok bo'lgan, yana bir qancha harbiy xizmatchilar yaralangan.
2008 yil 10 noyabr kuni 1996 yilgi Pulitser mukofoti sovrindori, New York Times jurnalisti Devid Rode (David Rohde) Afg'onistonda Najibulloh qo'mondonligi ostida o'g'irlab ketilgan. Rode 2001 yili AQSh bosqinidan so'ng Afg'onistonda reportajlar olib borgan va keyinchalik bu o'lkaga bir necha bor qaytib kelgan. 2008 yil oktyabr oyida u mintaqada barqarorlikni o'rnatish uchun qo'ldan boy berilgan imkoniyatlar haqida kitob o'qish uchun uch haftaga kelgan. Jurnalist Tohir Luddin va haydovchi Asad Mangal bilan birga Rode Abu Tayib ismli toliblar qo'mondoni bilan oldindan kelishilgan intervyu uchun Kobul tashqarisiga chiqqan. Yo'lda uchalasi ham Najibulloh boshchiligidagi bir guruh toliblar jangarilari tomonidan garovga olingan.
Yetti oy davomida ular Pokistonning «Tolibon» nazoratidagi qabila hududlarida pulemyotlar bilan qurollangan qo'riqchilar tomonidan doimiy kuzatuv ostida ushlab turilgan.
Jangarilar garovga olinganlarni oilalari va hamkasblariga video qo'ng'iroqlar qilishga majbur qilishgan, ko'p million dollarlik tovon puli va «Tolibon» asirlarini ozod qilishlarini so'rashgan. Bir videoda Najibulloh tomonidan yuziga avtomat o'qtalgan Rode jonini omon qoldirishi so'rab yolvorgan.
Rodening o'g'irlanishi ommaviy axborot vositalarida garovga olinganlarning hayotiga xavf tug'dirishi xavotirlari ortidan yoritilmagan.
Yetti oy o'tgach, jurnalistlar asirlikdan qochib, Pokiston harbiy bazasiga yetib borishga va uyga qaytishga muvaffaq bo'lishadi. U yerda qolib ketgan haydovchi bir oy o'tgach qochishga muvaffaq bo'ladi. 2010 yili Rode «Arqon va ibodat: Ikki tomondan o'g'irlik» (A Rope and a Prayer: A Kidnapping from Two Sides) kitobini nashr etadi va unda Afg'onistonda o'g'irlab ketililgani haqida hikoya qiladi.
Najibullohga 2014 yili AQSh tomonidan sirtdan ayblov qo'yilgan, ammo u faqat 2020 yil oktyabrь oyida Ukrainada qo'lga olingan (u qanday qilib u yerga borib qolgani va hibsga olingani holatlari oshkor qilinmagan). Dastlab afg'on o'z aybini inkor etgan va nihoyat 2025 yili tan olgan. 2026 yil 9 iyunda sudda so'zlagan Najibulloh Rode va uning oilasidan uzr so'rab, shunday degan: «U bilan yuz bergan voqea dahshatli edi va men bu ishdagi rolimdan juda afsusdaman».
50 yoshli Najibulloh o'z aybini tan olgani uchun umrbod qamoq jazosidan qutulib qolgan va 42 yillik qamoq jazosiga hukm qilingan. Shuningdek, unga ozodlikka chiqqanidan so'ng besh yillik nazorat muddati berilgan.
*«Tolibon» harakati ko'pgina davlatlarda terrorchi tashkiloti sifatida tan olingan va taqiqlangan.
